Autorijden met staar: welke regels gelden in België?

Dit is algemene informatie en geen medisch advies. Hebt u klachten of twijfelt u, neem dan contact op met uw huisarts of apotheker.

Verblinden de koplampen van tegenliggers je meer dan vroeger, of lijkt het alsof je door een beslagen ruit kijkt? Dan kan staar in het spel zijn. Voor veel 50-plussers roept dat meteen de vraag op of ze nog met de wagen mogen rijden. Om veilig aan het verkeer deel te nemen moet je goed kunnen zien, en net dat zicht gaat bij staar achteruit. Hieronder lees je wat staar is, welke zichtnormen in België gelden en waar je op let voor en na een operatie.

Wat is staar

Een cataract ofwel staar is een vertroebeling van de ooglens. Het zicht en kleuren worden wazig door deze vertroebeling. Je kunt een aura om lampen gaan zien of zelfs dubbelzien. Staar valt te verhelpen met een operatie. Er wordt dan een kunstlens in je oog geplaatst nadat de vertroebelde lens is verwijderd. Staar kan aan zowel een oog als aan beide ogen voorkomen. De aandoening is een onderdeel van het verouderingsproces. De vertroebeling bestaat uit samengeklonterde eiwitten in de lens. Naast minder zicht wordt er ook minder licht in het oog doorgelaten. Letterlijk lijkt het net of je door beslagen ramen kijkt als je staar hebt. Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans op staar. Niet iedereen die ouder is krijgt staar. Sommige mensen kunnen aangeboren staar hebben door een oogafwijking. Ook kan de aandoening ontstaan door een ziekte of ongeval. Maar die kans is zeer zeldzaam.

Staar en autorijden

Staar en autorijden kan een lastige combinatie zijn omdat er belemmerd zicht is bij het zien van diepte, ander verkeer en verkeersborden. Hierbij speelt de ernst van de aandoening een rol. Om in België een auto te besturen (rijbewijs B, groep 1) moet je met beide ogen samen een gezichtsscherpte hebben van minstens 0,5, ofwel 5/10. Dit mag worden gecorrigeerd met een bril of contactlenzen. Bijziendheid en verziendheid kunnen meestal worden gecorrigeerd met deze hulpmiddelen. Bij staar is het verstandig om met je oogarts te overleggen. Een operatie kan namelijk de gehele vertroebeling verhelpen waardoor je weer scherp kunt zien. Je kunt dan weer autorijden.

Ook je gezichtsveld telt mee. Dat moet horizontaal minstens 120 graden zijn, met minimaal 50 graden naar links en naar rechts en 20 graden naar boven en naar onder. Is dat in orde en haal je de vereiste scherpte, dan hoeft staar geen belemmering te zijn. Autorijden met een beginnende staar kan nog weinig problemen opleveren. Maar de vertroebeling kan ernstiger worden. Daarom moet de oogarts altijd onderzoek doen, ook als je wilt autorijden met een beginnende staar.

Bij een beginnende staar is het gezichtsveld vaak nog breed genoeg om veilig aan het verkeer te kunnen deelnemen, als ook de scherpte minimaal 0,5 bedraagt. Het betekent dat je vanaf het midden tot je ooghoeken het verkeer nog voldoende in de gaten kunt houden. Let wel op je zicht bij schemer. De Belgische norm vraagt dat je bij schemerlicht, na vijf minuten aanpassing aan het donker, nog een scherpte van 2/10 haalt. Omdat staar lichtkringen rond lampen kan geven, merk je de achteruitgang vaak eerst als je ’s avonds rijdt.

Wie beslist of je mag blijven rijden

In België ben je als bestuurder zelf verantwoordelijk om na te gaan of je aan de medische normen voldoet. Bij een oogaandoening zoals staar ga je voor een onderzoek naar de oogarts. Die geeft je na afloop een rijgeschiktheidsattest, dat meestal een beperkte geldigheidsduur heeft. Twijfel je over je zicht, maak dan eerst een afspraak bij je huisarts of oogarts voor je nog lange ritten maakt.

Is je zicht twijfelachtig, dan kan de oogarts je doorverwijzen naar CARA, het centrum voor rijgeschiktheid en voertuigaanpassing van Vias. Dat geldt voor inwoners van Vlaanderen en Brussel; in Wallonië ga je naar het DAC. Een team van specialisten beslist daar of je mag rijden. De uitkomst kan gunstig zijn, gunstig met beperkingen (bijvoorbeeld alleen overdag rijden of niet op de autosnelweg) of ongunstig, tijdelijk of definitief.

Hoe lang wacht je na een staaroperatie met rijden

Een vaste termijn bestaat er niet. De eerste dagen na de operatie laat je de wagen in elk geval staan. Daarna hangt het af van hoe snel je oog herstelt, en dat verschilt van persoon tot persoon. In de nazorgbrochure van UZ Leuven staat dan ook gewoon dat je met je arts overlegt wanneer je opnieuw met de wagen mag rijden. De vuistregel is dat je pas weer achter het stuur kruipt als je goed en scherp ziet en zeker bent dat je aan de zichtnorm voldoet.

Reken er ook op dat je na de operatie meestal nog een bril of leesbril nodig hebt, vaak met een andere sterkte dan voordien. Nieuwe glazen worden doorgaans pas na vier tot zes weken aangepast, als het oog tot rust is gekomen. Wordt eerst één oog geopereerd en later het tweede, dan kan het zicht in die tussenperiode wat onwennig aanvoelen. Vraag je oogarts gerust of je in die weken veilig kunt rijden.

Strengere eisen voor het groot rijbewijs

Voor het groot rijbewijs (groep 2, zoals vrachtwagen en bus) gelden nog strengere eisen. Je moet met beide ogen zien en een gezichtsscherpte hebben van minstens 0,8 op het betere oog en minstens 0,1 op het slechtere oog. Haal je die waarden alleen met correctie, dan mag je bril niet sterker zijn dan plus 8 dioptrieën; anders zijn contactlenzen nodig. Ook de kijkhoek moet groter zijn dan bij een auto: horizontaal minstens 160 graden. Wie met een rijbewijs van groep 2 rijdt, moet bovendien op geregelde tijdstippen een medisch onderzoek ondergaan.

Heb je naast staar ook glaucoom? Lees dan welke regels gelden voor autorijden met glaucoom.

Veelgestelde vragen

Mag je met beginnende staar nog met de wagen rijden?

Ja, zolang je met beide ogen samen minstens 5/10 ziet en je gezichtsveld horizontaal minstens 120 graden is. Laat dit wel door een oogarts controleren, want de vertroebeling kan erger worden.

Hoe lang mag je niet rijden na een staaroperatie?

Er is geen vaste termijn. De eerste dagen rijd je niet, daarna beslis je samen met je oogarts wanneer je weer goed en scherp genoeg ziet.

Wie beslist in België of je met een oogaandoening mag rijden?

Je oogarts onderzoekt je zicht en geeft een rijgeschiktheidsattest. Bij twijfel verwijst hij je door naar CARA van Vias (Vlaanderen en Brussel) of naar het DAC (Wallonië).

Mag je met een bril rijden als je staar hebt?

De norm van 5/10 mag je halen met een bril of contactlenzen. Een bril neemt de vertroebeling van de lens zelf niet weg; dat kan alleen een operatie.

Eindredactie: Jan Willem Beumer, hoofdredacteur van Mindbogglingmedia